Sud tibbiyoti va vrach faoliyatining huquqiy asoslari

O‘quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta’limdagi o‘rni

 “Vrach faoliyatining huquqiy asoslari” moduli inson organizmining hujayralari, to‘qimalari, a’zolari va sistemalarinnig embrional va postembrional taraqqiyoti, mikroskopik va submikroskopik tuzilishi, ularning hayot faoliyati qonuniyatlari, fan tarixi va rivojining tendensiyasi, istiqboli masalalarini qamraydi hamda bo‘lg‘usi umumiy amaliyot vrachlarida klinik fikrlash, kasallik va uning belgilarini asoslash uchun zamin yaratib beradi.

“Vrach faoliyatining huquqiy asoslari” moduli ijtimoiy, huquq fanlari turkumiga kirish bilan bir qatorda, barcha klinik, gigienik fanlar bilan uzviy bog‘liq. Shu sababli “Vrach faoliyatining huquqiy asoslari” moduli tibbiyot oliy o‘quv yurtlarining davolash, kasbiy ta’lim yo‘nalishlarida 6-kursda o‘qitilishi maqsadga muvofiq.

 

O‘quv fanining maqsadi va vazifasi

Vrach faoliyatining huquqiy asoslari modulini o‘qitishdan maqsad – talabalarga tibbiyot huquqi, tibbiy faoliyatni belgilovchi huquqiy me’yorlar bo‘yicha nazariy bilimlar berish hamda ularni shifokorlik faoliyatida tadbiq etish ko‘nikmasini hosil qilishdir. Mazkur maqsadga erishish uchun fan talabalarga nazariy bilimlarni o‘rgatish, amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish bilan bir qatorda, ularda tibbiy faoliyatga oid turli huquqiy munosabatlarning xususiyatlariga tegishli ilmiy-uslubiy yondashuvni shakllantirish vazifasini bajaradi.

Modulning vazifasi:

   - tibbiyot xodimlarining kasbiy huquqbuzarliklaridagi javobgarlik bilan tanishtirish.

- fuqarolar sog‘lig‘ini saqlash haqidagi qonunchilik asoslarini o‘rganish.

- tibbiy faoliyatdagi turli xil huquqiy munosabatlarning xususiyatlarini anglash.

- tibbiy xodimlarning kasb huquqbuzarliklarini turli xil ko‘rinishlari (intizomiy, fuqaroviy, ma’muriy, jinoiy) bilan tanishtirish.

- tibbiy xodimlarning qilmishi va jinoiy harakatlari mohiyatini farqlashni o‘rgatish.

Talaba:

   - tibbiy xodimlarning kasb huquqbuzarliklari holatlarida o‘tkazilgan ekspertiza materiallari bo‘yicha aholiga ko‘rsatilayotgan tibbiy yordam sifatini yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlar o‘tkazishni;

- tibbiy faoliyat bilan bog‘liq bo‘lgan qonunchilik asos lari talablarini hal yetish;

- tibbiy hujjatlarni tahlil etish;

- tibbiy yordam nuqsonlarini farqlash haqida tassavurga ega bo‘lishi;

- sog‘liqni saqdash bo‘yicha qonunchilik asoslari;

- tibbiy xodimlar, bemorlarlarning huquq va majburiyatlari;

- vrach faoliyatiga taalluqli bo‘lgan fuqarolik, ma’muriy va jinoiy huquq me’yorlari;

- tibbiy xodimlarning kasb huquqbuzarligi holatlarida olib boriladigan tergov ishlarining xususiyatlarini;

- sog‘lom turmush tarzini targ‘ibot qilishni bilishi va ulardan foydalana olishi;

- tibbiy yordam ko‘rsatishdagi bahsli holatlarda xizmat tekshiruvlarida ishtirok etish;

- tibbiy yordam ko‘rsatishda yo‘l qo‘yilgan kamchiliklarni tahlil qila olish;

- tibbiy xodimlarning kasb huquqbuzarligi bo‘yicha tayinlangan komission ekspertizalarda ekspert yoki mutaxassis sifatida ishtirok etish malakalarga (shu jumladan amaliy ko‘nikmalariga) ega bo‘lishi kerak.


Sud tibbiyoti va vrach faoliyatining asoslari

I. Ўқув фанининг долзарблиги ва олий касбий

таълимдаги ўрни

“Врач фаолиятининг ҳуқуқий асослари” фани инсон организмининг ҳужайралари, тўқималари, аъзолари ва системаларинниг эмбрионал ва постэмбрионал тараққиёти, микроскопик ва субмикроскопик тузилиши, уларнинг ҳаёт фаолияти қонуниятлари, фан тарихи ва ривожининг тенденцияси, истиқболи масалаларини қамрайди ҳамда бўлғуси умумий амалиёт врачларида клиник фикрлаш, касаллик ва унинг белгиларини асослаш учун замин яратиб беради.

“Врач фаолиятининг ҳуқуқий асослари” фани ижтимоий, ҳуқуқ фанлари туркумига кириш билан бир қаторда, барча клиник, гигиеник фанлар билан узвий боғлиқ. Шу сабабли “Врач фаолиятининг ҳуқуқий асослари” фани тиббиёт олий ўқув юртларининг даволаш, касбий таълим йўналишларида 6-курсда, тиббий профилактика йўналишида 5-курсда, тиббий-биологик таълим йўналишида 4-курсда, олий маълумотли ҳамшираларни тайёрлаш йўналишида 3-курсда ўқитилиши мақсадга мувофиқ.

 

II. Ўқув фанининг мақсади ва вазифаси

Врач фаолиятининг ҳуқуқий асослари фанини ўқитишдан мақсад – талабаларга тиббиёт ҳуқуқи, тиббий фаолиятни белгиловчи ҳуқуқий меъёрлар бўйича назарий билимлар бериш ҳамда уларни шифокорлик фаолиятида тадбиқ этиш кўникмасини ҳосил қилишдир.

Мазкур мақсадга эришиш учун фан талабаларга назарий билимларни ўргатиш, амалий кўникмаларни шакллантириш билан бир қаторда, уларда тиббий фаолиятга оид турли ҳуқуқий муносабатларнинг хусусиятларига тегишли илмий-услубий ёндашувни шакллантириш вазифасини бажаради.

Фаннинг вазифаси:

- тиббиёт ходимларининг касбий ҳуқуқбузарликларидаги жавобгарлик билан таништириш.

- фуқаролар соғлиғини сақлаш ҳақидаги қонунчилик асосларини ўрганиш.

- тиббий фаолиятдаги турли хил ҳуқуқий муносабатларнинг хусусиятларини англаш.

- тиббий ходимларнинг касб ҳуқуқбузарликларини турли хил кўринишлари (интизомий, фуқаровий, маъмурий, жиноий) билан таништириш.

- тиббий ходимларнинг қилмиши ва жиноий ҳаракатлари моҳиятини фарқлашни ўргатиш.

Талаба:

- тиббий ходимларнинг касб ҳуқуқбузарликлари ҳолатларида ўтказилган экспертиза материаллари бўйича аҳолига кўрсатилаётган тиббий ёрдам сифатини яхшилашга қаратилган чора-тадбирлар ўтказишни билиши керак;

- мурдани текшириш усуллари;

- лаборатория текширувлари учун мурдадан материал олиш усуллари;

- суд тиббий ташхис тузиш;

- эксперт хулосаси тўхтамларини тузиш;

- тирик шахслар экспертизасини ўтказиш усуллари, хулоса ва далолатнома тузиш;

- тан жароҳатларининг оғирлик даражасини баҳолаш;

- суд-тергов материаллари бўйича экспертиза ўтказиш ва хулоса тузиш

Врач фаолиятининг ҳуқуқий асослари фани бўйича амалиётни ўтиш даврида талабалар амалий кўникмаларни ўзлаштиришлари кўзда тутилган.

-  соғлиқни сақлаш бўйича қонунчилик асослари;

- тиббий ходимлар, беморларларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари;

- врач фаолиятига тааллуқли бўлган фуқаролик, маъмурий ва жиноий ҳуқуқ меъёрлари;

- тиббий ходимларнинг касб ҳуқуқбузарлиги ҳолатларида олиб бориладиган тергов ишларининг хусусиятларини;

- соғлом турмуш тарзини тарғибот қилишни билиши керак;

- тиббий ёрдам кўрсатишдаги баҳсли ҳолатларда хизмат текширувларида иштирок этиш;

- тиббий ёрдам кўрсатишда йўл қўйилган камчиликларни таҳлил қила олиш;

- мурда, тирик шахс экспертизаларида, шунингдек, тиббий ходимларнинг касб ҳуқуқбузарлиги бўйича тайинланган комиссион экспертизаларда эксперт ёки мутахассис сифатида иштирок этиш  кўникмаларига эга бўлиши керак.

- тиббий фаолият билан боғлиқ бўлган қонунчилик асос лари талабларини ҳал етиш;

- тиббий ҳужжатларни таҳлил этиш;

- тиббий ёрдам нуқсонларини фарқлаш  малакаларига эга бўлиши керак.